Herosi eposów barokowych i późniejszych. Trwanie sarmackiego ethosu rycerskiego

DSpace/Manakin Repository

Show full item record

Title Herosi eposów barokowych i późniejszych. Trwanie sarmackiego ethosu rycerskiego
Autor: Musiał, Jan
URI: http://hdl.handle.net/11331/1185
Date: 2016
Źródło: Prywatne i publiczne w tekstach kultury: studia / red. Andrzej Borkowski, Antoni Czyż. Siedlce: Pracownia Wydawnicza Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, 2016, s. 61-77
Abstract: Od Piotra Kochanowskiego, autora znakomitego przekładu "Goffreda abo Jeruzalem wyzwolonej" Torquato Tasso czyli wzorca barokowej i późniejszej epiki heroicznej, a jeśli od niego, to i od jego stryja, Jana Kochanowskiego, który ustalił ton pieśni epicznej polskiej - zacząć trzeba wywód o portretach naszych herosów literackich. Galeria taka obrazuje zarówno wielkich królów: Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego, Władysława IV, jak i ich żołnierzy, hetmanów przede wszystkim: Krzysztofa Radziwiłła, Jana Karola Chodkiewicza, Stanisława Żółkiewskiego, Stanisława Lubomirskiego, którzy pod piórami Wacława Potockiego czy Samuela Twardowskiego sięgają antycznych pierwowzorów. W epoce następnej rycerzy sarmackich (Stefan Czarniecki w kreacji Kajetana Koźmiana) oraz całkiem współczesnych, jak książę Józef Poniatowski (w Józefiadzie Jędrzeja Świderskiego) przybędzie, a w kolejnej – także sporów o nich albo raczej o literackie ich wcielenia (o Mickiewiczowskiego Konrada Wallenroda czy Króla-Ducha Juliusza Słowackiego na przykład). A Sobieski pod Wiedniem Jadwigi Łuszczewskiej przed nami. Trwałości literackich egzemplifikacji etosu rycerskiego towarzyszy na przestrzeni ostatnich stuleci ewolucja świadomościowa. W socjologiczno-antropologicznej perspektywie Marii Ossowskiej, w mniejszy stopniu w historycznej – te wzorce osobowe i wątki genotypiczne przerastają nurt aksjologicznoliteracki. W kulturocentrycznej refleksji pozwalają się temu nurtowi rozlać na tyle szeroko, że można już ów ethos traktować jako rdzennie i ożywczo polski. W pedagogii narodowej objawia się to odradzaniem postaw honorowej dumy, odnoszonych do zupełnie już aktualnych objawów sarmackości – pomimo trapiących tę naszą współczesność aporii.

Files in this item

The following license files are associated with this item:

This item appears in the following Collection(s)

Uznanie autorstwa 3.0 Polska Except where otherwise noted, this item's license is described as Uznanie autorstwa 3.0 Polska

Search DSpace


Advanced Search

Browse

My Account

Statistics